Planowanie dziecka · Przed poczęciem · 16 min czytania

Finanse i formalności

Dziecko nie musi rujnować budżetu, ale warto znać koszty, świadczenia i zasady urlopów, zanim się pojawi.

Najpierw policzcie spadek dochodu, nie cenę wózka

Największym finansowym zaskoczeniem po narodzinach dziecka często nie jest sama wyprawka, tylko chwilowa zmiana dochodu: zasiłek, wolniejsze tempo pracy, prywatne wizyty, dojazdy, jedzenie na szybko i rzeczy kupowane w zmęczeniu. Dlatego przed ciążą warto policzyć nie idealny scenariusz, tylko trzy wersje: spokojną, przeciętną i awaryjną.

W praktyce pierwszy budżet rodzinny powinien odpowiedzieć na proste pytanie: ile miesięcznie brakuje nam wtedy, gdy jedno z nas ma niższe wpływy, a wydatki rosną? Ta kwota jest ważniejsza niż marka wózka. Jeśli znacie lukę, możecie zbudować poduszkę, ograniczyć zakupy z wyprzedzeniem albo zaplanować urlopy tak, żeby pierwszy rok nie był finansową improwizacją.

Budżet przed narodzinami

Spiszcie stałe koszty domu: czynsz, kredyt, media, transport, jedzenie, leki, abonamenty i raty.
Policzcie budżet przy zasiłku macierzyńskim/rodzicielskim, a nie przy pełnej pensji przez cały rok.
Oddzielcie rzeczy konieczne przed porodem od rzeczy, które można kupić po narodzinach, jeśli naprawdę będą potrzebne.
Ustalcie minimalną poduszkę bezpieczeństwa na prywatną wizytę, leki, konsultację laktacyjną, taksówkę lub pilny zakup.

Sprawdź aktualne zasady

Przepisy dotyczące świadczeń i urlopów zmieniają się. Przed złożeniem wniosków sprawdź aktualne zasady u pracodawcy, w ZUS albo w urzędzie gminy/miasta.

Wyprawka: co kupić, co pożyczyć, czego nie kupować jeszcze

Realny koszt pierwszego roku życia dziecka w Polsce może różnić się kilkukrotnie między rodzinami. Największe pozycje zakupowe to zwykle fotelik, wózek, miejsce do spania, przewijanie i karmienie; największe koszty stałe to pieluchy, chusteczki, kosmetyki, leki oraz ewentualnie mleko modyfikowane.

Dobra wiadomość: wiele rzeczy dzieci używają krótko. Ubranka w rozmiarach 56-68, otulacze, wanienka czy część akcesoriów mogą być z drugiej ręki. Wyjątek, na którym nie warto oszczędzać w ciemno, to fotelik samochodowy: używany może mieć historię kolizji albo mikrouszkodzenia, których nie widać.

Rozsądna wyprawka

Kup nowe lub pewne źródłowo: fotelik, materac do łóżeczka, smoczki/butelki i elementy mające kontakt z jedzeniem.
Pożycz albo kup używane: część ubranek, wanienkę, otulacze, kocyki, chustę, bujaczek i zabawki kontrastowe.
Odłóż na później: duże zapasy kosmetyków, pieluch jednego rozmiaru, drogie gadżety do karmienia i ubranka sezonowe na zapas.
Przed zakupem wózka sprawdź windę, bagażnik, schody, chodniki w okolicy i to, kto realnie będzie go nosił.

Urlopy: kto, ile i za ile

Przy urodzeniu jednego dziecka urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Do 6 tygodni można wykorzystać przed porodem, a jeśli mama z tego nie skorzysta, urlop zaczyna się w dniu porodu. Po porodzie mama musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni; pozostałą część może w określonych sytuacjach przejąć ojciec dziecka.

Po macierzyńskim rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego: przy jednym dziecku to 41 tygodni, a przy porodzie mnogim 43 tygodnie. Ważne: każdemu z rodziców przysługuje 9 tygodni nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego. Jeśli drugi rodzic jej nie wykorzysta, ta część przepada.

Finansowo trzeba odróżnić długość urlopu od wysokości zasiłku. Za urlop macierzyński przysługuje zasiłek w wysokości 100% podstawy. Za urlop rodzicielski co do zasady 70%, ale przy wniosku złożonym w terminie do 21 dni po porodzie można mieć uśrednione 81,5% za okres macierzyńskiego i rodzicielskiego. Nieprzenoszalne 9 tygodni drugiego rodzica jest płatne 70%.

Urlop macierzyński: 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka; do 6 tygodni można wykorzystać przed porodem.
Urlop rodzicielski: 41 tygodni przy jednym dziecku albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim.
Nieprzenoszalna część rodzicielska: 9 tygodni dla każdego rodzica.
Urlop ojcowski: do 2 tygodni, do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy; wniosek składa się co najmniej 7 dni przed startem.

Plan urlopów

Poproście kadry o symulację wypłat dla wariantu 100% + 70% oraz wariantu 81,5%.
Ustalcie, czy tata bierze urlop ojcowski od razu po porodzie, po powrocie mamy ze szpitala, czy później.
Zaplanujcie 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego drugiego rodzica zanim kalendarz pracy zapełni się projektami.
Sprawdźcie terminy wniosków: część decyzji finansowych ma sens tylko wtedy, gdy dokumenty trafią na czas.

Świadczenia po narodzinach: co nie przychodzi samo

Świadczenie wychowawcze 800+ przysługuje na dziecko do ukończenia 18 lat i nie zależy od dochodu rodziny. Wnioski składa się elektronicznie do ZUS. Przy noworodku szczególnie pilny jest termin: jeśli złożycie wniosek w ciągu 3 miesięcy od narodzin, świadczenie zostanie wyrównane od dnia urodzenia.

Becikowe to jednorazowa zapomoga 1000 zł z tytułu urodzenia dziecka, ale obowiązuje kryterium dochodowe: 1922 zł netto na osobę w rodzinie. Zwykle składa się wniosek w gminie lub miejskim ośrodku właściwym dla miejsca zamieszkania.

Jeśli mama nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, może wchodzić w grę świadczenie rodzicielskie, potocznie nazywane kosiniakowym. Przy jednym dziecku wynosi 1000 zł miesięcznie przez 52 tygodnie, a przy porodach mnogich okres jest dłuższy.

Formalności po porodzie

Po porodzie: przygotuj PESEL dziecka, dane rodziców, numer rachunku i dostęp do profilu zaufanego/bankowości elektronicznej.
800+: złóż wniosek do ZUS elektronicznie; przy noworodku pilnuj 3 miesięcy od dnia urodzenia.
Becikowe: sprawdź dochód netto na osobę i wymagane zaświadczenia, w tym opiekę medyczną w ciąży.
Kosiniakowe: sprawdź, czy nie masz prawa do zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu, bo świadczenia mogą się wykluczać.

Wnioski nie składają się same

Nie zakładaj, że urząd sam znajdzie wszystkie świadczenia. Najbezpieczniej zrobić listę: kto składa, gdzie składa, do kiedy i jakie dokumenty trzeba dołączyć.

Rozmowy, które oszczędzają pieniądze i złość

Najważniejsze przygotowanie do rodzicielstwa nie dotyczy zakupów, tylko oczekiwań. Różnice zdań w sprawach opieki, podziału obowiązków, roli dziadków czy wychowania wychodzą na jaw najpóźniej w trzecim miesiącu nieprzespanych nocy - lepiej poznać je wcześniej.

Pieniądze są tu tylko jednym z tematów. Równie ważne jest to, kto bierze odpowiedzialność za formalności, kto pilnuje terminów, kto umawia wizyty, kto kupuje rzeczy i kto ma prawo powiedzieć: stop, nie kupujemy tego teraz.

Kto i na jak długo zostaje z dzieckiem - i co to oznacza dla kariery każdego z was
Jak dzielicie nocne pobudki, obowiązki domowe i „etat” opieki, żeby żadne z was nie zostało z całością
Ile miejsca w waszym życiu mają zająć dziadkowie i ich rady
Co jest dla was ważne w wychowaniu - i w czym się różnicie

Najlepiej kupić wszystko przed porodem, żeby potem nie biegać.: Najlepiej kupić rzeczy konieczne i zostawić miejsce na decyzje po narodzinach. Wtedy wiecie, czy karmicie piersią, butelką czy mieszanie, jaki rozmiar ma dziecko i czego naprawdę używacie.
Urlop ojcowski to dodatek, jeśli tata ma czas.: To osobne uprawnienie i często realna pomoc w pierwszych tygodniach: mama dochodzi do siebie, dziecko potrzebuje bliskości, a formalności i dom nie robią się same.
Świadczenia są automatyczne.: Część wymaga wniosku i terminu. Najbardziej praktyczna rzecz po porodzie to krótka lista formalności z datami, nie pamiętanie wszystkiego w zmęczeniu.

Źródła

Czytaj artykuł w Bimbi