Roczek · 12–24 miesiące · 11 min czytania

Pierwsze kroki i rozwój ruchowy

Między 9. a 18. miesiącem - tak szerokie są widełki nauki chodzenia. Boso, po różnym podłożu, z siniakami wliczonymi w cenę.

Kiedy dziecko zaczyna chodzić

Pierwsze samodzielne kroki dzieci stawiają najczęściej w okolicach 12.-15. miesiąca, ale szeroka norma obejmuje także dzieci, które ruszają wcześniej lub dopiero bliżej 18. miesiąca. Ważne jest nie tylko „czy chodzi”, ale jak wygląda cała droga: obroty, podpory, czworakowanie lub inny sposób przemieszczania, wstawanie przy meblach, chodzenie bokiem przy kanapie, przenoszenie ciężaru ciała, kucanie i samodzielne wracanie do siadu.

Pierwsze kroki nie są linią mety. Przez wiele tygodni chód może być szeroki, chwiejny, z rękami w górze i częstym upadaniem. To normalna strategia równowagi. Dziecko uczy się hamowania, skręcania, patrzenia pod nogi i wstawania po potknięciu; każdy z tych elementów jest osobną umiejętnością.

Konsultacja z pediatrą lub fizjoterapeutą jest wskazana, jeśli dziecko w 18. miesiącu nie chodzi samodzielnie, chodzi wyłącznie na palcach, wyraźnie oszczędza jedną nogę, bardzo asymetrycznie używa ciała, często upada tylko na jedną stronę albo traci umiejętność, którą wcześniej miało. Wcześniej warto pytać także wtedy, gdy rodzic ma silny niepokój - film z domu często pomaga ocenić wzorzec ruchu.

Co obserwować zamiast samej daty

Czy dziecko samo dochodzi do pozycji i samo z niej wychodzi.
Czy używa obu stron ciała podobnie.
Czy potrafi kucać i wracać do stania przy meblu.
Czy stopy obciążają się symetrycznie, a nie stale na palcach.
Czy po upadku wraca do zabawy, zamiast stale bać się ruchu.

Buty, boso i bezpieczny dom

Najlepsze „buty” do nauki chodzenia to brak butów: stopa boso czuje podłoże, pracuje palcami, wzmacnia mięśnie i uczy równowagi. W domu sprawdza się goła stopa albo skarpetki antypoślizgowe, jeśli podłoga jest zimna lub śliska. Buty są potrzebne głównie na zewnątrz, gdy trzeba chronić stopę przed zimnem, szkłem, kamieniami i mokrym podłożem.

Pierwszy but ma chronić, a nie „ustawiać” stopę. Szukaj lekkiego modelu z cienką, elastyczną podeszwą, szerokim noskiem, stabilnym zapięciem i zapasem długości około 0,5-1 cm. Nie musi sztywno trzymać kostki, jeśli lekarz lub fizjoterapeuta nie zalecił inaczej. Używane buty po innym dziecku bywają odkształcone i mogą prowadzić stopę w cudzym wzorcu.

Chodzące dziecko sięga wyżej i dalej, niż zakładacie. Przegląd domu z perspektywy 80 cm: blokady na szuflady z chemią i lekami, kątowniki na ostre rogi, mocowanie regałów i komód do ściany, zwisające kable, gorące kubki przy krawędzi stołu, bramki na schody. Przewracające się meble to realne ryzyko ciężkich urazów, więc mocowanie komody jest ważniejsze niż kolejna mata edukacyjna.

Dobry pierwszy but

Cienka, elastyczna podeszwa - da się zgiąć w pół dłonią.
Szeroki nosek: palce mają mieć miejsce na pracę, nie na ściskanie.
Lekki, z pewnym zapięciem (rzep), zapiętek trzyma, ale nie usztywnia.
Rozmiar z zapasem 0,5-1 cm, sprawdzany co 2-3 miesiące - stopa rośnie skokami.
Bez odziedziczonych, wychodzonych butów - odkształciły się pod inną stopę.

Ćwiczenia na pewny chód i równowagę

Chodu nie trzeba uczyć instrukcją - trzeba mu dać bezpieczny poligon. Prowadzenie za obie ręce wysoko w górze wygląda niewinnie, ale ustawia ciało dziecka w nienaturalnej pozycji, może przeciążać barki i daje złudzenie umiejętności, której dziecko jeszcze samo nie ma. Lepsze są zabawy, w których dziecko samo przenosi ciężar, kuca, wstaje i wybiera tempo.

Najbardziej rozwojowe aktywności są zwykle mało efektowne: wchodzenie na niski materac, schodzenie tyłem z kanapy, przenoszenie piłki, pchanie pudełka z książkami, wspinanie się po bezpiecznych schodach pod okiem dorosłego. Dziecko robi wtedy setki mikropowtórzeń, które budują siłę i koordynację bez formalnych ćwiczeń.

Różne nawierzchnie boso i w skarpetkach antypoślizgowych: trawa, piasek, materac, poduchy.
Chodzenie po krawężniku i niskim murku za rękę - równowaga plus frajda.
Noszenie „ważnych” przedmiotów: lekka torba, piłka, miś do przeniesienia przez pokój.
Schody pod asekuracją - w górę na czworakach, w dół tyłem; to jedna z najlepszych siłowni tego wieku.
Kucanie do zabawek na podłodze zamiast podawania ich do rąk - setki przysiadów dziennie za darmo.

Czerwone X dla skrótów ruchowych

Nie sadzaj w poduszkach dziecka, które samo nie siada.
Nie stawiaj na siłę przy meblach, jeśli dziecko samo nie wstaje.
Nie używaj chodzika.
Nie kupuj twardych butów „żeby trzymały kostkę”, jeśli nie ma wskazań specjalisty.

Upadki, siniaki i kiedy iść do specjalisty

Pierwsze miesiące chodzenia to dużo upadków. Większość kończy się złością, przestraszeniem i siniakiem, nie problemem medycznym. Rodzicielska reakcja ma znaczenie: spokojne „upadłeś, wstańmy” uczy, że ruch jest normalny; dramat przy każdym potknięciu może zwiększać ostrożność i lęk.

Pilnej oceny wymaga upadek z wysokości, utrata przytomności, wymioty po urazie głowy, nietypowa senność, drgawki, nierówne źrenice, narastający ból, utykanie, obrzęk kończyny albo sytuacja, w której dziecko przestaje używać ręki lub nogi. Wątpliwości po urazie głowy lepiej skonsultować niż przeczekać.

Im wcześniej dziecko chodzi, tym lepiej się rozwija.: Wcześniejszy start nie oznacza lepszej przyszłej sprawności. Liczy się jakość wzorca, symetria, ciekawość ruchu i brak utraty umiejętności.
Dziecko trzeba prowadzić za rączki, żeby nauczyło się chodzić.: Dziecko uczy się chodzenia przez samodzielne przenoszenie ciężaru ciała. Dorosły ma zabezpieczać przestrzeń, nie wykonywać ruch za dziecko.

Źródła

Czytaj artykuł w Bimbi