Noworodek · 0–6 tygodni · 12 min czytania

Pielęgnacja: kąpiel, pępek, przewijanie

Noworodek nie wymaga laboratorium kosmetycznego. Woda, delikatność i kilka zasad - w tym inne dla córki i synka.

Kikut pępowiny i skóra

Kikut pępowiny odpada zwykle w ciągu 1–3 tygodni. Aktualne zalecenia mówią: utrzymywać sucho i czysto, bez rutynowego przemywania spirytusem; pieluchę zaginać poniżej pępka. Zaczerwienienie skóry wokół, ropna lub cuchnąca wydzielina to powód do wizyty u lekarza.

Skóra noworodka łuszczy się i miewa wypryski (trądzik noworodkowy, prosaki) - to normalne i przechodzi samo. Do mycia wystarczy woda i ewentualnie delikatny emolient; im mniej kosmetyków, tym lepiej. Paznokcie najłatwiej opiłować pilniczkiem lub przyciąć podczas snu.

Pielęgnacja pępka jest mniej spektakularna, niż podpowiadają stare rodzinne instrukcje. Nie trzeba go zalewać preparatami, zaklejać ani przyspieszać odpadnięcia. Wystarczy dostęp powietrza, sucha pielucha i delikatne oczyszczenie wodą, jeśli zabrudzi się moczem lub stolcem. Krótki zapach zaschniętej tkanki może się zdarzyć, ale narastający smród, ropa albo zaczerwieniona obrączka skóry wokół pępka to już sygnał do kontaktu z położną lub lekarzem.

Pępek bez paniki

Zaginaj pieluchę poniżej kikuta, żeby nie moczyła i nie ocierała pępka.
Nie odrywaj kikuta, nawet jeśli trzyma się już tylko fragmentem.
Po zabrudzeniu przemyj wodą i dokładnie osusz delikatnym dotykiem.
Przy ropie, krwawieniu większym niż ślad, obrzęku lub zaczerwienieniu skóry pokaż pępek położnej lub lekarzowi.

Kąpiel

Noworodka nie trzeba kąpać codziennie - 2–3 razy w tygodniu wystarczy, resztę załatwia mycie okolic pieluszkowych i fałdek. Woda 37°C (sprawdzona termometrem lub łokciem), pokój bez przeciągów, wszystko przygotowane w zasięgu ręki przed rozebraniem dziecka. Kąpiel trwa 5–10 minut; kluczowa zasada bezpieczeństwa brzmi: nigdy, ani na sekundę, nie zostawia się dziecka w wodzie bez ręki dorosłego.

Jeśli dziecko nie lubi kąpieli, nie musi to oznaczać, że robicie coś źle. Pomaga mniejsza ilość bodźców: ciepły pokój, spokojny głos, ręcznik przygotowany wcześniej, delikatne zanurzanie od stóp i pewny chwyt pod karkiem oraz barkami. Dla wielu rodzin przez pierwsze dni wygodniejsze jest mycie „góra-dół”: twarz, szyja, ręce, fałdki, pupa, bez pełnej kąpieli.

Nie kąp dziecka tuż po karmieniu, kiedy jest bardzo głodne albo skrajnie zmęczone. Najlepsza pora to ta, w której dorosły ma spokojne ręce. Kąpiel nie musi być codziennym rytuałem wieczornym, jeśli wieczory są najtrudniejsze; równie dobrze może być rano lub co drugi dzień.

Czerwone X przy kąpieli

Nie zostawiaj dziecka samego w wanience nawet na sekundę.
Nie powierzaj pilnowania kąpieli starszemu rodzeństwu.
Nie dolewaj gorącej wody, gdy dziecko jest już w wanience.
Nie czyść uszu patyczkami w środku przewodu słuchowego.
Nie używaj wielu perfumowanych kosmetyków „na zapas” przy zdrowej skórze.

Higiena miejsc intymnych

Przewijanie to 6–10 zmian pieluchy dziennie. Ogólne zasady są wspólne: mycie wodą lub chusteczkami bez alkoholu, dokładne osuszenie, krem z tlenkiem cynku przy pierwszych oznakach odparzenia i jak najwięcej wietrzenia pupy. Szczegóły różnią się jednak zależnie od płci dziecka.

Najbezpieczniejsze miejsce do przewijania to mata na podłodze albo przewijak, przy którym dorosły ma jedną rękę przy dziecku. Noworodki potrafią wykonać zaskakujący ruch dokładnie wtedy, gdy opiekun odwraca się po pieluchę. Przygotuj wszystko przed rozpięciem ubranka: czystą pieluchę, waciki, wodę lub chusteczki, worek na brudną pieluchę, krem, ubranie na zmianę.

Przewijanie krok po kroku

Umyj ręce i przygotuj wszystko w zasięgu ręki.
Oczyść skórę delikatnie, bez tarcia; przy stolcu dokładniej usuń zabrudzenia z fałdek.
Osusz skórę przed założeniem pieluchy, bo wilgoć nasila odparzenia.
Krem ochronny stosuj cienko, zwłaszcza gdy skóra jest zaczerwieniona albo narażona na biegunkę.
Po przewinięciu umyj ręce i obserwuj, czy stolce, mocz lub skóra nie zmieniły się wyraźnie.

Odparzenia, wysypki i kiedy pytać

Odparzenie zwykle zaczyna się od zaczerwienienia w miejscach kontaktu z pieluchą. Pomaga częstsza zmiana pieluch, dokładne osuszanie, wietrzenie skóry i cienka warstwa kremu barierowego. Jeśli skóra jest żywoczerwona, są nadżerki, krostki, pęcherzyki albo zmiana nie poprawia się po kilku dniach, trzeba pokazać ją lekarzowi lub położnej.

Nie każda wysypka jest alergią. Noworodek może mieć prosaki, potówki, trądzik noworodkowy, łuszczenie skóry, ciemieniuchę i przejściowe zaczerwienienia. Ważny jest kontekst: czy dziecko je, ma temperaturę, jest aktywne, czy wysypka blednie pod uciskiem i czy szybko się szerzy. Wysypka nieblednąca pod uciskiem, gorączka lub wiotkość to pilna pomoc.

Do pilnej konsultacji

Gorączka 38°C lub więcej u dziecka poniżej 3. miesiąca.
Pępek z ropą, narastającym zaczerwienieniem skóry, obrzękiem albo nieprzyjemnym zapachem.
Wysypka, która nie blednie po uciśnięciu szklanką lub palcem.
Mniej mokrych pieluch, senność, odmowa jedzenia, wiotkość albo wyraźnie inny płacz.
Krew w stolcu, bardzo wodnista biegunka, wymioty chlustające albo zielone wymioty.

Fakty i mity pielęgnacyjne

Przy noworodku łatwo wpaść w rytuały odziedziczone po rodzinie, reklamach albo forach. Dobra pielęgnacja jest zwykle prostsza: mniej kosmetyków, więcej obserwacji, mniej siły, więcej delikatności.

Noworodka trzeba kąpać codziennie, żeby był czysty.: Nie trzeba. Codzienne mycie okolic pieluszkowych i fałdek plus kąpiel kilka razy w tygodniu zwykle wystarczają.
Pępek szybciej odpadnie, jeśli się mu pomoże.: Nie pomagamy. Ma wyschnąć i odpaść sam; odrywanie zwiększa ryzyko krwawienia i zakażenia.
Napletek trzeba odciągać przy myciu.: U małych chłopców napletek jest fizjologicznie wąski i nie odciąga się go na siłę.

Źródła

Czytaj artykuł w Bimbi